Βημα 5
Αναλαμβάνοντας την ευθύνη των Συναισθημάτων μας
1.      Ποια ειναι η διαφορα μεταξυ «ερεθισματος-αφορμης» και «αιτιας»?
Στο 3ο σταδιο της διαδικασιας, αφου εχουμε μαθει να παρατηρουμε καθαρα και εν συνεχεια,να αναγνωριζουμε τα συναισθηματα που εμφανιζονται εξαιτιας αυτου που εχουμε παρατηρησει, καλουμαστε να αναλαβουμε την ευθυνη για τα συναισθηματα αυτα και να αναγνωρισουμε την αναγκη μας που υπαρχει πισω τους.  Αν δεν το κανουμε αυτο, αλλα καταστησουμε αλλους υπευθυνους για τα συναισθηματα μας, τοτε δεν θα μπορεσουμε να αναγνωρισουμε τις αναγκες μας.  Ετσι λοιπον το NVC αυξανει την επιγνωση μας επανω στο οτι αυτα που λενε και κανουν οι αλλοι, μπορει να ειναι το ερεθισμα ή η αφορμη αλλα ποτε δεν ειναι η αιτια των συναισθηματων μας.

2.      Τι ειναι αυτο που μας προκαλει καποιο συγκεκριμενο συναισθημα?
Τα συναισθηματα μας προερχονται απο το πως επιλεγουμε να λαβουμε αυτο που λεει ή κανει ο αλλος, καθως επισης και απο τις αναγκες και τις προσδοκιες που εχουμε εκεινη τη στιγμη

3.      Ποιες ειναι οι 4 επιλογες που εχουμε οταν ακουμε κατι που δεν μας αρεσει?
Α. Κατηγορουμε τον εαυτο μας. Το  παιρνουμε προσωπικα ακουγοντας κατηγοριες και επικρισεις.  Για παραδειγμα, καποιος ειναι εκνευρισμενος και μας λεει «εισαι ο πιο εγωιστης που εχω γνωρισει!».  Αν το παρουμε προσωπικα ισως να απαντησουμε «εγω? εγω ειμαι εγωιστης? Εγω το τελευταιο που σκεφτομουν ηταν ο εαυτος μου!». Δεχομαστε δηλαδη την επικριση.  Αυτο συνηθως εχει και μεγαλο κοστος για την αυτοεκτιμηση μας διοτι λαμβανουμε συναισθηματα ενοχης, ντροπης και απογοητευσης.
Β. Κατηγορουμε τον αλλο. Απαντουμε καπως ετσι «Δεν εχεις κανενα δικαιωμα να με αποκαλεις εγωιστη, εγω παντα σε σκεφτομαι. Εσυ εισαι αυτος που ειναι πραγματικος εγωιστης». Σε αυτη την περιπτωση υπαρχει πιθανοτητα να αισθανθουμε θυμο.
Γ. Αντιληψη των συναισθηματων και των αναγκων μας.  Επικεντρωνομαστε στις αναγκες και τα συναισθηματα μας. Μπορουμε να απαντησουμε «Οταν σε ακουω να μου λες οτι ειμαι ο πιο εγωιστης που εχεις γνωρισει, αισθανομαι πληγωμενος διοτι χρειαζομαι λιγη αναγνωριση των προσπαθειων που εχω κανει να κατανοησω τις αναγκες σου».  Οταν λοιπον επικεντρωνομαστε στα συναισθηματα μας και τις αναγκες μας, αντιλαμβανομαστε οτι το συναισθημα του πονου που νιωθουμε εκεινη τη στιγμη, προκυπτει απο την αναγκη μας για αναγνωριση της προσπαθειας μας.
Δ. Αντιληψη των συναισθηματων και των αναγκων του αλλου. Επικεντρωνομαστε στις αναγκες και τα συναισθηματα του αλλου. «αισθανεσαι πληγωμενος διοτι χρειαζεσαι πιο πολυ προσοχη για τις προτιμησεις και τις αναγκες σου?». Εμβιωση.

4.  Με ποιο τροπο θα μπορουσαμε να μιλησουμε ωστε να αναλαμβανουμε ευθυνη για τα συναισθηματα μας?
Ενας πρακτικος τροπος ο οποιος μας δινει τη δυνατοτητα να αναλαμβανουμε την ευθυνη των συναισθηματων μας και να τα συνδεουμε με τις αναγκες μας ειναι να χρησιμοποιουμε τη φορμουλα « Αισθανομαι... διοτι Χρειαζομαι...».
Συνηθως ομως χρησιμοποιουμε αλλους τροπους οι οποιοι δεν κανουν ξεκαθαρο στους αλλους το τι ζηταμε και συντομα δεν ειναι θα ξεκαθαρο και σε εμας του ιδιους ξεκαθαρο το τι θελουμε.  Τετοιοι τροποι ειναι:
α. Η χρηση απροσωπων αντωνυμιων οπως το «αυτο». «Με εκνευριζει (αυτο) οταν βλεπω ορθογραφικα λαθη στα διαφημιστικα μας φυλλαδια»
β. Οταν λεμε «αισθανομαι... διοτι» και μετα το «διοτι» χρησιμοποιουμε το ονομα καποιου η καποια αντωνυμια διαφορετικη απο το «εγω». Πχ «Αισθανομαι πληγωμενος γιατι ειπες οτι δεν με αγαπας».
γ. Οταν αναφερουμε μονο τις πραξεις αλλων. «οταν δεν με παιρνεις τηλεφωνο στα γεννεθλια μου, πληγωνομαι»


5.   Ποιος ειναι ο βασικος μηχανισμος πισω απο την προκληση ενοχης? Να κανουμε δηλαδη καποιον να κανει κατι για εμας λογω ενοχης.
Το βασικο «τρικ» για να γεμισουμε καποιον με ενοχες, ειναι να τον καταστησουμε υπευθυνο για τα συναισθηματα μας. Οταν λενε οι γονεις στο παιδακι: «πληγωνεται ο μπαμπας και η μαμα οταν παιρνεις κακους βαθμους στο σχολειο».  Υπονοουν δηλαδη οτι το παιδι ευθυνεται για την ευτυχια ή τη δυστυχια των γονιων.  Επιφανειακα αν το δει καποιος, μπορει να πει οτι το να αναλαμβανουμε την ευθυνη για τα συναισθηματα των αλλων ειναι ενας τροπος φροντιδας. Μπορει να φανει οτι το παιδι ενδιαφερεται για τους γονεις του και αισθανεται ασχημα που ειναι πληγωμενοι. Αν τα παιδια θεωρησουν οτι ειναι υπευθυνα για τα συναισθηματα των γονιων τους και αλλαξουν τη συμπεριφορα τους ωστε να ειναι συμφωνη με αυτο που θελουν οι γονεις, στα πλαισια και της φροντιδας, το κανουν προφανως για να αποφυγουν τις ενοχες και οχι επειδη το θελουν.  Αρα «φροντιδα» που εχει τετοιο κινητρο, δεν ειναι πραγματικη φροντιδα.

6        Ποια φραση συστηνει ο Marshall να χρησιμοποιουμε ως τροπο για να αυξησουμε την επιγνωση μας στο οτι εμεις ειμαστε υπευθυνοι για αυτα που αισθανομαστε.
      "Αισθανομαι... διοτι εχω αναγκη..."

7.      Αντι να λεμε απευθειας αυτο που χρειαζομαστε, ποιος ειναι ο τροπος που συνηθως το ζηταμε απο τους αλλους? Ποια ειναι η πιο πιθανη αντιδραση που  θα λαβουμε?
Καμια φορα μπορει να μας πουν «ποτε δεν με καταλαβες» και να εννοουν οτι η αναγκη τους για κατανοηση δεν καλυπεται. Αλλες φορες μπορει να ακουσουμε «αγαπας τη δουλεια σου πιο πολυ απ’οτι αγαπας εμενα» εννοώντας οτι η αναγκη της για οικειοτητα και αγαπη δεν καλυπτεται.  Οταν δεν εκφραζουμε αμεσα τις αναγκες  μας, οι αλλοι μπορει να ακουσουν κατηγορια, μομφη και επικριση.  Οταν οι ανθρωποι ομως ακουν κατηγοριες και επικρισεις, επικεντρωνουν ολη τους την ενεργεια στο να αμυνθουν ή να επιτεθουν και οχι στο να καλυψουν την αναγκη που εμμεσα τους εχουμε εκφρασει.

8.      Πως μπορουμε να κανουμε ευκολοτερο για τους αλλους να ανταποκριθουν με συμπονοια και οικειοτητα σε αυτο που ζηταμε?
Με το να συνδεσουμε τα συναισθηματα μας με τις αναγκες μας.

9.      Γιατι μπορει να ειναι ιδιαιτερα δυσκολο και επιπονο για τις γυναικες να εκφρασουν τις αναγκες τους?
Για αιωνες οι γυναικες εχουν συνδεθει με την εικονα της «περιποιητικης μητερας» η οποια θυσιαζεται και απαρνειται τις αναγκες της για το καλο των αλλων. Ειναι κοινωνικοποιημενες με τετοιο τροπο ωστε να βλεπουν τη φροντιδα των αλλων ως το μεγαλυτερο τους καθηκον, συχνα μαθαινουν πως να αγνοουν τις αναγκες τους. Σε πολλα σεμιναρια ρωταω γυναικες για το τι θελουν και απαντουν με τροπο που να μου ενδυναμωνει την εντυπωση οτι πιστευουν οτι δεν εχουν πραγματικο δικαιωμα να εχουν αναγκη διαφορα πραγματα, οι αναγκες τους δεν ειναι σημαντικες.



10.      Ποιες μπορει να ειναι οι πιθανες επιπτωσεις του να μην εκφραζουμε τις αναγκες μας?
Μια φορα η μητερα μου σε ενα σεμιναριο εβαλε ξαφνικα τα κλαματα και οταν τη ρωτησα το γιατι, μου ειπε «για 36 χρονια ειμαι θυμωμενη με τον πατερα σου γιατι δεν καλυπτει τις αναγκες μου και μολις τωρα διαπιστωσα οτι ποτε δεν του ξεκαθαρισα ποιες ειναι αυτες».


11.   Ποια ειναι τα 3 σταδια μεχρι την συναισθηματικη απελευθερωση, συμφωνα με τον Marshall?
Σταδιο 1. Συναισθηματικη σκλαβια. Πιστευουμε οτι ειμαστε υπεθυνοι για τα συναισθηματα των αλλων. Νομιζουμε οτι πρεπει μονιμα να προσπαθουμε να εχουμε ολους χαρουμενους.  Αν δεν ειναι χαρουμενοι, αισθανομαστε υπευθυνοι οτι πρεπει να κανουμε κατι για να αλλαξουμε την κατασταση.  Αυτο μπορει να προκαλεσει μεγαλη φθορα σε στενες συντροφικες σχεσεις.  Συχνα ακουω «φοβαμαι να ειμαι σε μια σχεση.  Καθε φορα που βλεπω τον συντροφο μου να στεναχωριεται για κατι, στεναχωριεμαι και εγω.  Αισθανομαι οτι ειμαι στη φυλακη και θελω να βγω απο τη σχεση».  Αυτη η αντιδραση ειναι συνηθισμενη αναμεσα σε αυτους που πιστευουν οτι αγαπη σημαινει να αγνοησεις ολες σου τις αναγκες μπροστα στις αναγκες του αλλου.  Τον πρωτο καιρο σε μια σχεση και οι δυο αισθανονται χαρουμενοι, αναλαφροι και εχουν την αισθηση της ελευθεριας.  Οταν η σχεση «σοβαρεψει» (οπως μου λενε) αρχιζουν να θεωρουν οτι πρεπει να αναλαβουν και μεριδιο της ευθυνης των συναισθηματων του αλλου.  Τελικα μπορει απο μονοι τους να φτασουν σε ενα σταδιο που να πουν «ο συντροφος μου ειναι πολυ απαιτητικος και εξαρτωμενος απο εμενα και αυτο με πνιγει και καταστρεφει τη σχεση μας».
Σταδιο 2. Απεχθεια.  Σε αυτο το σταδιο αντιλαμβανομαστε πλεον το τεραστιο κοστος του να υποθετουμε οτι ειμαστε υπευθυνοι για τα συναισθηματα των αλλων και το να προσπαθουμε να τους κανουμε να νιωσουν καλυτερα.  Οταν λοιπον αντιληφθουμε ποσα εχουμε χασει απο τη ζωη μας, ποσο λιγες αναγκες μας εχουμε καλυψει, τοτε μπορει να θυμωσουμε.  Το ονομαζω αυτο «σταδιο της απεχθιας».  Καμια φορα αν βρεθουμε σε αυτο το σταδιο μπορει να πουμε «δικο σου προβλημα, δεν σου φταιω εγω».   Καθως ομως εχουμε φυγει απο το πρωτο σταδιο, εχουμε παρει μαζι μας και απομηναρια φοβου και ενοχης για το να εχουμε το δικαιωμα να εχουμε αναγκες.  Αυτα καθως να προσθετουμε στο δευτερο σταδιο μπορει να μας οδηγουν στο να εκφραζουμε τις αναγκες μας με αυστηρους και σκληροτραχηλους τροπους.
Θυμαμαι πως περασε η κορη μου απο τα 2 σταδια μεχρι την συναισθηματικη απελευθερωση.  Ηταν το «καλο κοριτσακι» το οποιο παντα αδιαφορουσε για τις αναγκες της για να ικανοποιησει τις αναγκες των αλλων. Οταν αντιληφθηκα οτι συχνα καταπιεζε τις αναγκες της , της ειπα οτι θα χαιρομουν πολυ να την ακουω να εκφραζει τις αναγκες της πιο συχνα.  Η κορη μου μου ειπε «ναι μπαμπα, αλλα δεν θελω να απογοητευσω καποιον».  Προσπαθησα να της δειξω οτι η ειλικρινια θα ηταν ενα δωρο πιο πολυτιμο για τους αλλους.  Της ειπα επισης οτι θα μπορουσε να ερθει σε «εμβιωση» με τους αλλους οταν ειναι λυπημενοι, χωρις να αναλαμβανει ευθυνη για τα συναισθηματα τους.  Λιγο καιρο μετα, ειδα καποια στοιχεια που με εκαναν να πιστευω οτι η κορη μου αρχισε να εκφραζει τις αναγκες της πιο συχνα και πιο ανοιχτα. Η διευθυντρια του σχολειου με καλεσε και μου ειπε: “προχτες η κορη σου ηρθε στο σχολειο φορωντας παντελονι που φορουν οι rapers και οταν της ειπα οτι τα μικρα κοριτσια δεν φορουν τετοια παντελονια, μου ειπε: αντε χεσου!».  Οταν το ακουσα αυτο χαρηκα. Η κορη μου περασε απο το σταδιο της συναισθηματικης σκλαβιας στο σταδιο της απεχθειας και εφτασε ενα βημα πριν τη συναισθηματικη απελευθερωση.  Ειχε μαθει να εκφραζει τις αναγκες της με τροπο που θα μπορουσαν να το παρουν στραβα οι αλλοι. Επρεπε τωρα να φτασει στο επομενο βημα οπου θα εκφραζει τις αναγκες της αλλα θα σεβεται και τις αναγκες των αλλων.  Εν καιρω εγινε και αυτο...
Σταδιο 3. Συναισθηματικη απελευθερωση. Εδω πλεον ανταποκρινομαστε στις αναγκες των αλλων απο συμπονοια και οικειοτητα, οχι απο φοβο, ενοχη και ντροπη.   





ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ, ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ 5 !!!








Ασκησεις

1.      Γραψτε τα παρακατω
α. Περιγραψτε μια κατασταση οπου αισθανθηκατε ενα συγκεκριμενο και ευδιακριτο  συναισθημα.
β. Ποιο ηταν το συναισθημα αυτο.
γ. Βρειτε το ερεθισμα-αφορμη
δ. Τωρα προσπαθειστε να βρειτε την αιτια

2.  Στην παραπανω κατασταση γραψτε πως θα αντιδρουσατε ακολουθωντας τους τεσσερις (4) τροπους της παραγραφου 3.

3. Γραψτε ενα παραδειγμα οπου εχετε χρησιμοποιησει τον μηχανισμο ενοχης που περιγραφεται στην παραγραφο 5.

4. Περιγραψτε τη διαφορα μεταξυ του να αναλαμβανουμε την ευθυνη για τα συναισθηματα του αλλου και της φροντιδας λογω οικειοτητας και συμπονοιας.  Ποια ειναι τα κινητρα σε καθε μια απο τις δυο περιπτωσεις?

5. Γραψτε δικα σας παραδειγματα του πως συνηθως συγκαλυπτουμε την αποκλειστικη ευθυνη που εχουμε για τα συναισθηματα μας.  Οπως στην παραγγραφο 4.

6. Παρτε τωρα το καθε ενα απο τα 3 παραδειγματα που δωσατε πιο πανω και καντε τα στη μορφη «Αισθανομαι... διοτι χρειαζομαι...».

7. Προσδιοριστε μια συγκεκριμενη κατασταση στη ζωη σας οπου οι παρακατω αναγκες σας δεν καλυφθηκαν.
α. Αυτονομια
β. Χαρα
γ. Τιμιοτητα
δ. Κατανοηση (απο τους αλλους)
ε. Κατανοηση (των αλλων)
στ. Ηρεμια-ειρηνη

8.  Παροτι τα 3 σταδια μεχρι την συναισθηματικη απελευθερωση περιγραφονται γραμμικα, πολλοι απο εμας βιωνουμε μια μετακινηση μπρος και πισω σε αυτα τα σταδια, καθως συνεχιζουμε να αυξανουμε την ικανοτητα της επιγνωσης και της συναισθηματικης ωριμοτητας.  Μπορεις να περιγραψεις μερικες καταστασεις οπου εχεις περασει απο καποια απο αυτα τα σταδια?

9.  Αν ειστε πανω απο 2 ατομα, παιξτε ενα παιχνιδι ρολων οπου ο ενας λεει κατι αρνητικο και ο αλλος απανταει με τις 4 επιλογες που εχει οπως στην παραγραφο 3.


10. Ποια ειναι η αναγκη μου αν οι σκεψεις μου κατα τη διαρκεια μιας συναντησης NVC ηταν:
α. «ειναι ανευθυνη! Ολοι συμφωνησαμε να ειδοποιησουμε αν ειναι να μην ερθουμε και αυτη δεν ειδοποιησε κανεναν»
β.  «ολοι εδω μεσα ξερουν περισσοτερο NVC απο εμενα...»
γ.  «αυτο που μολις ειπε, ηταν εντελως ανευθυνο»
δ.  «αυτη παντα τρωει τον περισσοτερο χρονο»
ε.  «αυτο ειναι βαρετο...»
στ. «θα επρεπε να υπαρχουν κανονες για να μην εχουμε κρουσματα σεξιστικων σχολιων σε αυτο το group»
ζ.  «ελπιζω να μην αρχισει να τρεμει η φωνη μου τωρα που ερχεται η σειρα μου να μιλησω»
η.  «παλι αυτος... ελπιζω καποιος να τον κανει να σκασει»
θ.  «αντε να ερθει η αλλη εβδομαδα που θα ειμαι εγω ο αρχηγος του group να δεις τι θα γινει, θα την διακοπτω και εγω συνεχεια, να δουμε θα της αρεσει?»
ι.   «αυτο το group ειναι τοσο ψυχρο...»
κ.  «ειναι η 3η φορα που μας διακοπτει εξαιτιας του οτι ερχεται αργοπορημενος»
λ.  «ολες αυτες οι αερολογιες που λεει με τρελαινουν, εδω εχουμε να κανουμε με  συγκεκριμενα πραγματα»
μ. «με εκνευριζει που προσπαθει να το παιζει γλυκια και ευγενικη.  Δεν καταλαβαινει οτι το NVC δεν εχει να κανει με το να ειμαστε συμπαθητικοι»
ν.  «ε,ε εδω προσπαθουμε να μιλαμε NVC, σε ενα NVC group…”
ξ.  «με εκνευριζει που μερικοι δεν ερχονται προετοιμασμενοι και περιμενουν απο εμας να δωσουμε ολες τις απαντησεις»

προτασεις για πιθανες απαντησεις
α. Αξιοπιστια, σεβασμος, υποληψη
β.  Αποδοχη, σεβασμος, ικανοτητα
γ.  Κατανοηση, ειλικρινια
δ.  Αμοιβαιοτητα, κατανοηση, αποδοτικοτητα
ε.  κεντρισμα, παρακινηση, προκληση
στ. Σεβασμος, υποστηριξη
ζ.  Αποδοχη, αποδοτικοτητα
η.  Υποληψη, συνδεση, παρακινηση
θ.  Εμβιωση, εκτιμης, υποληψη, υποστηριξη
ι.   Υποληψη, ζεστασια, οικειοτητα
κ.  Συνεργασια, σεβασμος, ταξη
λ.  Συνδεση, νοημα, αυθεντικοτητα
μ. Κατανοηση, νοημα, συνδεση
ν.  Συνεργασια, συνδεση, εξαρτηση (θετικη ο ενας απο τον αλλο)
ξ.  Αμοιβαιοτητα, εκτιμηση, υποστηριξη


11. Τωρα που βρηκαμε και τις αναγκες μας, ας μετατρεψουμε τις σκεψεις μας οπως μας ηρθαν στην αρχη σε: Καθαρη Παρατηρηση, Συναισθημα, Αναγκη. Πχ. το «ειναι ανευθυνη! Ολοι συμφωνησαμε να ειδοποιησουμε αν ειναι να μην ερθουμε και αυτη δεν ειδοποιησε κανεναν» σε: «ΟΤΑΝ ακουσα οτι κανενας δεν ειδοποιηθηκε απο αυτη οτι δεν θα ερθει, ΑΙΣΘΑΝΘΗΚΑ αποθαρρυνση διοτι ΘΕΛΩ να μπορω να υπολογιζω στη συμφωνια που εχουμε ολοι μαζι κανει»

Προτασεις για πιθανες απαντησεις
α. «οταν ακουσα οτι κανενας δεν ελαβε τηλεφωνημα απο αυτη οτι δεν θα ερθει, απογοητευτηκα διοτι εχω αναγκη να βασιζομαι στις συμφωνιες που εχουμε κανει»
β.  «οταν σας βλεπω ολους να εκφραζεται αναγκες τοσο γρηγορα, αισθανομαι αγχος διοτι θελω να ειμαι πιο ανταγωνιστικη.  Αισθανομαι επισης λιγο νευρικη γιατι θελω να ειμαι αποδεκτη σε αυτο το group»
γ.  «οταν τον ακουσα να λεει οτι δεν ειναι αυτος υπεθυνος για αυτο που εγινε, αισθανομαι πληγωμενος γιατι θελω κατανοηση και λιγη εμβιωση»
δ.  «οταν θυμαμαι ποσο χρονο της πηρε να απαντησει στην τελευταια ερωτηση, αισθανομαι ανυπομονησια διοτι θελω να χρησιμοποιησω το χρονο του group πιο αποδοτικα»
ε.  «οταν ακουσα τον εκπαιδευτη να εξηγει τη διαδικασια, αισθανθηκα βαρεμαρα διοτι θελω να μαθω κατι νεο»
στ. «οταν ακουω να χρησιμοποιουν τετοιες λεξεις εδω, πληγωνομαι διοτι θελω σεβασμο και μεγαλυτερη κατανοηση για το πως καποιοι απο εμας μπορει να εκλαβουν τετοιες εκφρασεις»
ζ.  «οταν θυμαμαι τη φωνη μου μερικες φορες να τρεμει οταν ειμαι αγχωμενος, αγχωνομαι ακομη περισσοτερο διοτι θελω να επικοινωνω αποτελεσματικα και να γινομαι κατανοητος»
η.  «οταν τον βλεπω να ανοιγει παλι το στομα του, αισθανομαι εκνευριζομαι διοτι θελω να εχουμε ολοι τις ιδιες ευκαιριες για να μιλαμε»
θ. «οταν μιλαει πριν ολοκληρωσω, αισθανομαι πληγωμενος διοτι θελω περισσοτερη συμπαρασταση για την προσπαθεια που κανω»
ι.   «οταν δεν βλεπω κανεναν να υποδεχεται τους νεους στο group, αισθανομαι αμηχανια διοτι θελω ενα ζεστο περιβαλλον»
κ.  «οταν τον βλεπω να ερχεται αργοπορημενος για 3η φορα, αισθανομαι απογοητευση διοτι εχω αναγκη απο μεγαλυτερη κατανοηση για το πως αυτο επηρεαζει την ροη των πραγματων που κανουμε εδω»
λ.  «οταν ακουω αυτο που λες, αισθανομαι μπερδεμενος και εξαντλημενος διοτι θελω να υπαρχει συνδεση και κατανοηση στο επιπεδο της καρδιας»
μ. «οταν ακουω δεκαδες κοπλιμεντα, ευγνωμοσυνες και θετικα σχολια κατα τη διαρκεια του χρονου μας εδω, αισθανομαι ενοχληση διοτι επιζητω μια πιο αυθεντικη συνδεση»
ν. «οταν ακουω τοσες αναλυσεις στις συζητησεις μας, αισθανομαι προβληματισμενος διοτι θελω να περναμε το χρονο μας πιο παραγωγικα εξασκωντας το NVC και να συσχετιζομαστε μεταξυ μας με ειλικρινια και εμβιωση»
ξ.  «οταν βλεπω μονο τους ιδιους 3 ανθρωπους να εχουν κανει τις ασκησεις για το σπιτι, αισθανομαι δυσφορια διοτι θελω ιση συμμετοχη»